บัว​ ๔ ​เหล่า​

Posted: มกราคม 5, 2013 in _องค์ความรู้ภาษาไทย
ป้ายกำกับ:, , ,

http://www.dailynews.co.th/article/44/106759

วันพุธที่ 7 กรกฎาคม 2553 เวลา 00:00 น.

​ใน​พระ​พุทธ​ศาสนา​นั้น​  ​พระ​พุทธ​เจ้า​ทรง​นำ​ดอก​บัว​มา​เป็น​ข้อ​เปรียบ​เทียบ​กับ​ ​สัตว์​โลก​ที่​พระ​องค์​จะ​แสดง​ธรรม​โปรด​ว่า​มี​  ๓ ​ประเภท​ ​จะ​ได้​แก่​ประเภท​ใด​บ้าง​นั้น​ ​พจนานุกรม​ศัพท์​ศาสนา​สากล​ ​อังกฤษ​-​ไทย​ ​ฉบับ​ราชบัณฑิตยสถาน​ ​พิมพ์​ครั้ง​ที่​ ๓ ​อธิบาย​ไว้​ว่า​

​ใน​ประวัติศาสตร์​พระ​พุทธ​ศาสนา​มี​การ​ใช้​อุป​ปละ​หรือ​อุบล​ร่วม​กับ​ปทุม​ะ​และ​ปุ​ณฑ​รี​กะ​เป็น​ครั้ง​แรก​ตอน​ที่​พระ​พุทธ​เจ้า​ทรง​ตรวจ​ดู​สัตว์​โลก​ก่อน​ตัด​สิน​พระ​ทัย​รับ​คำ​พรหม​อาราธนา​ให้​แสดง​ธรรม​โปรด​สัตว์​โลก​ ​ซึ่ง​พระ​ไตร​ปิฎก​กล่าว​ไว้​ว่า​ ​พระ​พุทธ​เจ้า​ทรง​นำ​ดอก​บัว​มา​เป็น​ข้อ​เปรียบ​เทียบ​กับ​สัตว์​โลก​ที่​พระ​องค์​จะ​แสดง​ธรรม​โปรด​ว่า​มี​ ๓ ​ประเภท​ ​เหมือน​ดอก​บัว​ ​โดย​ทรง​พิจารณา​ถึง​อินทรี​ย​ธรรม​ (​คือ​ ​สัทธา​ ​วิริยะ​ ​สติ​ ​สมาธิ​ ​และ​ปัญญา​) ​เป็น​หลัก​  ​บัว​ ๓ ​ประเภท​ ​คือ​ ๑. ​บัว​ประเภท​โผล่​พ้น​น้ำ​แล้ว​พร้อม​จะ​บาน​ทัน​ที​ที่​ได้​แสง​อาทิตย์​  ๒. ​บัว​ประเภท​ยัง​เสมอ​น้ำ​จะ​โผล่​พ้น​น้ำ​ใน​วัน​รุ่ง​ขึ้น​และ​บาน​ทัน​ที​เมื่อ​ได้​แสง​อาทิตย์​ ​และ​ ๓. ​บัว​ประเภท​อยู่​ใต้​น้ำ​ ​จะ​โผล่​พ้น​น้ำ​ใน​วัน​ต่อ​ ๆ ​ไป​ ​และ​บาน​ทัน​ที​เช่น​เดียว​กับ​ ๒ ​ประเภท​แรก​ ​เมื่อ​ได้​แสง​อาทิตย์​

​ต่อม​า ​พระ​อรรถ​กถา​จาร​ย์​ได้​นำ​พระ​พุทธ​พจน์​นี้​มาศ​ึกษา​ต่อ​และ​อธิบาย​บัว​ประเภท​ที่​ ๓ ​เพิ่ม​เติม​ว่า​ ​มี​บาง​ดอก​ที่​เป็น​โรค​ ​ไม่​มี​ทาง​จะ​งอก​งาม​ขึ้น​โผล่​พ้น​น้ำ​ก็​จะ​กลาย​เป็น​อาหาร​ของ​ปลา​และ​เต่า​ ​และ​แนว​คิด​นี้​เป็น​ทาง​นำ​ไป​สู่​การ​แบ่ง​บัว​ออก​เป็น​ ๔ ​ประเภท​ ​ซึ่ง​พระ​อรรถ​กถา​จาร​ย์​ใช้​คำ​พูด​ว่า​ “​จตุ​พฺ​พิธาน​ิ ​ปุ​ปฺ​ผา​นิ​” (​ดอก​ไม้​ ๔ ​ประเภท​) ​แล้ว​นำ​มา​เปรียบ​เทียบ​กับ​บุคคล​ที่​จะ​ฟัง​ธรรม​ของ​พระ​พุทธ​เจ้า​ซึ่ง​ทรง​แสดง​ไว้​ใน​ ​จตุ​กก​นิบาต​ ​อัง​คุต​ต​รน​ิ​กาย​ ​และ​ใน​อภิธรรม​ปิฎก​ ​ปุ​ค​คล​ปัญ​ญัตติ​ ​ว่า​ ​มี​ ๔ ​ประเภท​ ​คือ​ ๑. ​บุคคล​ผู้​รู้​ธรรม​ได้​เร็ว​ ​หมาย​ถึง​ ​บุคคล​ที่​เพียง​ได้​ฟัง​หัว​ข้อ​ธรรม​ที่​พระ​พุทธ​เจ้า​ทรง​ยก​ขึ้น​แสดง​ก็​บรรลุ​ธรรม​รู้​แจ้ง​ได้​ทัน​ที​  ๒. ​บุคคล​ผู้​รู้​ธรรม​แบบ​สะสม​ ​หมาย​ถึง​ ​บุคคล​ที่​ฟัง​พระ​พุทธ​เจ้า​อธิบาย​ ​ขยาย​ความ​จึง​บรรลุ​ธรรม​รู้​แจ้ง​ได้​ ๓. ​บุคคล​ที่​สามารถ​แนะ​นำ​ได้​ ​หมาย​ถึง​ ​บุคคล​ที่​ฟัง​ธรรม​พระ​พุทธ​เจ้า​แสดง​ธรรม​แล้ว​ต้อง​ใช้​เวลา​ ​ศึกษา​ใคร่ครวญ​และ​ฟัง​ครู​อาจารย์​อธิบาย​ขยาย​ความ​เพิ่ม​เติม​จึง​บรรลุ​ธรรม​รู้​แจ้ง​ได้​  ๔. ​บุคคล​ผู้​มี​บท​เป็น​อย่าง​ยิ่ง​ ​หมาย​ถึง​ ​บุคคล​ที่​ฟัง​ธรรม​จาก​พระ​พุทธ​เจ้า​แล้ว​แต่​ไม่​สามารถ​บรรลุ​ธรรม​รู้​แจ้ง​ได้​ใน​ชาติ​นั้น​ ​สำเร็จ​ประโยชน์​เพียง​แค่​ได้​สะสม​เป็น​วาสนา​บารมี​เพื่อ​บรรลุ​ธรรม​ใน​ชาติ​ต่อ​ ๆ ​ไป​.

​กนก​วร​รณ​ ​ทอง​ตะโก​

ใส่ความเห็น

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s