ละติจูด​ ​ลองจิจูด​

Posted: มกราคม 3, 2013 in _องค์ความรู้ภาษาไทย
ป้ายกำกับ:, , ,

http://www.dailynews.co.th/article/44/88070

วันอังคารที่ 20 เมษายน 2553 เวลา 00:00 น.

​เด็ก​นัก​เรียน​สมัย​ก่อน​เมื่อ​เรียน​วิชา​ภูมิศาสตร์​มัก​จะ​เริ่ม​ที่​คำ​ว่า​ “​เส้น​รุ้ง​” ​กับ​ “​เส้น​แวง​” ​ซึ่ง​ท่อง​กัน​ติด​ปาก​ว่า​ “​รุ้ง​ตะแคง​ ​แวง​ตั้ง​” ​ใน​ปัจจุบัน​เส้น​รุ้ง​ก็​คือ​ ​ละติจูด​ ​ส่วน​เส้น​แวง​คือ​ ​ลองจิจูด​ ​ราชบัณฑิตยสถาน​ได้​บัญญัติ​ศัพท์​และ​ให้​ราย​ละเอียด​ของ​ละติจูด​และ​ลองจิจูด​ ​ไว้​ใน​พจนานุกรม​ศัพท์​ภูมิศาสตร์​ ​ฉบับ​ราชบัณฑิตยสถาน​ ​ดัง​นี้​

​ละติจูด​ (latitude) ​เป็น​ระยะ​ทาง​เชิงมุม​ที่​วัด​ไป​ตาม​ขอบ​เม​ริ​เด​ียน​ซึ่ง​ผ่าน​ตำบล​ที่​ตรวจ​ ​โดย​นับ​ ๐ ​องศา​จาก​เส้น​ศูนย์​สูตร​ไป​ทาง​เหนือ​หรือ​ใต้​จน​ถึง​ ๙๐ ​องศา​ที่​ขั้ว​โลก​ทั้ง​สอง​ ​หรือ​เป็น​มุม​แนว​ตั้ง​ที่​ศูนย์​กลาง​โลก​ระหว่าง​เส้น​รัศมี​ของ​โลก​ที่​ผ่าน​จุด​ซึ่ง​เส้น​เม​ริ​เด​ียน​ตัด​เส้น​ศูนย์​สูตร​กับ​เส้น​รัศมี​ที่​ผ่าน​ตำบล​ที่​ตรวจ​  ​ส่วน​ ​ลองจิจูด​ (longitude) ​เป็น​ระยะ​ทาง​เชิงมุม​ระหว่าง​เม​ริ​เด​ีย​นก​รี​นิ​ชก​ับ​เม​ริ​เด​ียน​ซึ่ง​ผ่าน​ตำบล​ที่​ตรวจ​ซึ่ง​วัด​ไป​ตาม​ขอบ​ของ​เส้น​ศูนย์​สูตร​ ​หรือ​ขอบ​ของ​เส้น​ขนาน​ละติจูด​ ​หรือ​เป็น​มุม​แนว​ระดับ​ที่​แกน​โลก​ใน​ระหว่าง​พื้น​ของ​เม​ริ​เด​ีย​นก​รี​นิ​ชก​ับ​พื้น​ของ​เม​ริ​เด​ียน​ซึ่ง​ผ่าน​ตำบล​ที่​ตรวจ​ ​ตาม​ปรกติ​วัด​เป็น​องศา​ ​ลิปดา​ ​และ​พิลิปดา​ ​โดย​นับ​ ๐ ​องศา​จาก​เม​ริ​เด​ีย​นก​รี​นิ​ช​จน​ถึง​ ๑๘๐ ​องศา​ไป​ทาง​ตะวัน​ออก​หรือ​ตะวัน​ตก​ของ​เม​ริ​เด​ีย​นก​รี​นิ​ช

​นอก​จาก​นี้​จะ​ขอ​อธิบาย​ถึง​คำ​ที่​เกี่ยว​ข้อง​คือ​ ​เส้น​เม​ริ​เด​ียน ​และ​เม​ริ​เด​ีย​นก​รี​นิ​ช ​คำ​ว่า​ ​เส้น​เม​ริ​เด​ียน (meridian) ​คือ​ ​ขอบ​ของ​ครึ่ง​วง​กลม​ใหญ่​ที่​ผ่าน​ขั้ว​เหนือ​และ​ขั้ว​ใต้​ของ​โลก​ ​ใช้​เป็น​เครื่อง​กำหนด​แนว​เหนือ​-​ใต้​ของ​โลก​ ​ซึ่ง​เรียก​ว่า​เหนือ​จริง​ ​ใต้​จริง​ ​หรือ​เหนือ​ภูมิศาสตร์​ ​ใต้​ภูมิศาสตร์​ ​ตำแหน่ง​เส้น​เม​ริ​เด​ียน  ​บน​ผิว​โลก​แต่​ละ​เส้น​กำหนด​ได้​ด้วย​ค่า​ลองจิจูด​ของ​เม​ริ​เด​ียน​นั้น​ ​ส่วน​เม​ริ​เด​ีย​นก​รี​นิ​ช (Greenwich meridian) ​คือ​ ​เส้น​เม​ริ​เด​ีย​นที​่​ผ่าน​หอ​ดูด​าว ณ ​ตำบล​กรี​นิ​ช ​กรุง​ลอน​ดอน​ ​อังกฤษ​ ​ใช้​เป็น​ศูนย์​ใน​การก​ำ​หน​ด​ค่า​ต่อ​ไป​นี้​ ๑) ​พิกัด​ภูมิศาสตร์​ ​เป็น​จุด​ตั้ง​ต้น​ของ​ค่า​ลองจิจูด​ ​ซึ่ง​ใช้​ประกอบ​กับ​ค่า​ละติจูด​ใน​การ​ ​กำหนด​ตำแหน่ง​ของ​สถาน​ที่​ต่าง​ ๆ ​บน​พื้น​ผิว​โลก​ ​โดย​เม​ริ​เด​ีย​นก​รี​นิ​ชน​ี้​จะ​มี​ค่า​ลองจิจูด​ ๐ ​องศา​ ๒) ​เวลา​มาตรฐาน​สากล​ ​เวลา​ของ​ท้อง​ถิ่น​ที่​อยู่​ห่าง​จาก​เม​ริ​เด​ียน ​กรี​นิ​ช​ไป​ทาง​ตะวัน​ออก​ ๑ ​องศา​ ​จะ​เร็ว​กว่า​เวลา​ที่​กรี​นิ​ช ๔ ​นาที​ ​แต่​ถ้า​อยู่​ห่าง​ไป​ทาง​ตะวัน​ตก​ ๑ ​องศา​ ​จะ​ช้า​กว่า​เวลา​ที่​กรี​นิ​ช ๔ ​นาที​

​สำหรับ​ผู้​ที่​มี​ปัญหา​ข้อ​ข้อง​ใจ​ใน​การ​ใช้​ภาษาไทย​ติด​ต่อ​ได้​ที่​ ​ราชบัณฑิตยสถาน​ ​โทร​. 0-2356-0466-70 ​หรือ​ทาง​อิน​เท​อร​์เน็ต​ที่​ http://www.royin.go.th

​อิส​ริ​ยา​ ​เลา​ห​ตี​ราน​นท​์

Advertisements

ใส่ความเห็น

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s