ทิศ​ทั้ง​ 8​

Posted: กรกฎาคม 10, 2012 in _องค์ความรู้ภาษาไทย
ป้ายกำกับ:, ,

http://www.dailynews.co.th/article/44/75957

วันอังคารที่ 16 กุมภาพันธ์ 2553 เวลา 00:00 น.

พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ นิยาม ทิศ, ทิศา ว่า เป็นคำนามแปลว่า ด้าน, ข้าง, ทาง, เบื้อง, (หมายเอา เหนือ ใต้ ตะวันออก ตะวันตก เป็นต้น) ในคำกลอนใช้ ทิศาดร ก็แปลว่า ทิศ

อธิบายความทิศทั้ง ๘ ตามพจนานุกรมฯ ดังนี้ อุดร [-ดอน] ทิศเหนือ ใช้ว่า ทิศอุดร; ข้างซ้าย. (บาลี สันสกฤตว่า อุตฺตร) อีสาน มาจากภาษาสันสกฤตว่า อีศาน แปลว่า ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ อีกความหมายแปลว่า พระศิวะหรือพระรุทระ บูรพา  [-ระพา] มาจากภาษาสันสกฤต แปลว่า ตะวันออก; เบื้องหน้า อาคเนย์ [-คะเน] แปลว่า ทิศตะวันออกเฉียงใต้ (สันสกฤตว่า อาคฺเนย แปลว่า ทิศที่พระอัคนีรักษา)

ทักษิณ ทิศใต้ ใช้ว่า ทิศทักษิณ; ใต้; ข้างขวา. (บาลี สันสกฤตว่า ทกฺขิณ) ทักษิณนิกาย คือ ลัทธิที่ถือตามคติซึ่งพระเถระพุทธสาวกได้ทําสังคายนาไว้ เถรวาท หรือ หินยาน ก็ว่า หรดี [หอระดี] แปลว่า ทิศตะวันตกเฉียงใต้ (บาลี สันสกฤตว่า ไนรฺฤติ) ประจิม แปลว่า ทิศตะวันตก พายัพ แปลว่า ตะวันตกเฉียงเหนือ.

ทิศทั้ง ๘ นี้ ในทางโหราศาสตร์ มีดาวพระ เคราะห์เฉพาะ ๘ ดวงประจำอยู่ โดยมีตัวเลขแทน เรียกว่า ทักษา ดังนี้ อาทิตย์ ประจําทิศอีสาน ใช้เลข ๑ แทน, จันทร์ ประจําทิศบูรพา ใช้เลข ๒ แทน, อังคาร ประจําทิศอาคเนย์ ใช้เลข ๓, พุธ ประจําทิศทักษิณ ใช้เลข ๔, เสาร์ ประจําทิศหรดี ใช้เลข ๗, พฤหัสบดี ประจําทิศประจิม ใช้เลข ๕, ราหู ประจําทิศพายัพ ใช้เลข ๘ และศุกร์ ประจําทิศอุดร ใช้เลข ๖ แทน สามารถเขียนเป็นแผนภูมิทักษา และเป็นศาสตร์การตั้งชื่อตามหลักทักษา เช่นว่า อักษรใดเป็นเดชเป็นศรี ควรนำมานำหน้าชื่อ ส่วนอักษรใดเป็นกาลกิณี ก็ห้ามนำมาตั้งชื่อ ดั่งนี้เป็นต้นค่ะ

สำหรับผู้ที่มีปัญหาข้อข้องใจในการใช้ภาษาไทยติดต่อได้ที่ ราชบัณฑิตยสถาน โทร. 0-2356-0466-70 หรือทางอินเทอร์เน็ตที่ http://www.royin.go.th

รัตติกาล ศรีอำไพ

ใส่ความเห็น

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s